4e Amsterdamsche Kringlezing | De mentale gezondheid van de stad door Damiaan Denys

Datum:
Tijd:
Locatie:
19 september 2019
17:30 - 23:00
De Nieuwe Kerk

Nederland behoort tot de vijf gelukkigste landen van de wereld met een Nederland heeft een hoge levensstandaard. Desondanks lijden veel Nederlanders aan eenzaamheid en psychische problemen. Deze paradox neemt Damiaan Denys vanavond als uitgangspunt:

Aan de buitenkant zijn veel Nederlanders heel rijk en gelukkig, maar van binnen zijn er vele ongelukkig.

 

Wat is nou de urban mental health van Amsterdam?

Aan de ene kant doen mensen het heel goed, aan de andere kant zijn er mensen die juist aan lager wal raken. De stad is een soort van katalysator, het maakt de ene groot en de ander klein. Hoe werkt dat precies is een vraag die Damiaan zichzelf vanavond stelt.

 

Wat drijft een mens?

Er zijn maar heel weinig mensen die echt doen wat ze willen uit angst voor de vrijheid. Veel mensen worden passief gedreven door diezelfde angst. Ze kijken bijvoorbeeld niet naar waar ze naartoe op vakantie willen, maar kijken eerst naar de landen die niet veilig zijn, die sluiten ze uit, dan blijven er landen over die veilig zijn en wordt daar een keuze uit gemaakt.

 

Waarom zijn zoveel mensen bang voor vrijheid en acteren wij uit angst? Zouden wij vandaag de dag nog zo door Amsterdam durven fietsen zoals Monique van de Ven en Rutger Hauer dat deden ten tijde van Turks Fruit? Het fragment laat zien hoe wij de afgelopen jaren (onbewust) aan veel vrijheid hebben ingeboet door o.a. regelgeving. We genieten minder omdat we onszelf belemmeringen opleggen.

 

Het eerste wat we opofferen aan angst is onze vrijheid. Ter illustratie laat Damiaan een foto zien van een kinderspeeltuin van jaren geleden met hoge klimrekken zonder gras of valmatten eronder. In de huidige tijd zijn dergelijke klimtoestellen zonder veiligheidsmiddelen ondenkbaar geworden.

 

De angst is genormaliseerd in onze samenleving. Als je in onze huidige samenleving niet angstig bent, dan is er iets mis, dan ben je abnormaal. Angst is een normale attitude geworden. We leven dus tegenwoordig in een angstcultuur. Het zit in ons leven gevat, het is iets onbewusts, het is overal en het heeft ons onder controle, het doe iets met ons.

 

Veel mensen denken iedereen leeft in een angstcultuur, maar ik niet, ik ben vrij. Toch is ook dat niet waar. In Nederland zijn we bijvoorbeeld niet bang voor water zonder hekken eromheen. Ooit heeft de overheid bedacht dat we onze kinderen op zwemles doen om te voorkomen dat er veel mensen zullen verdrinken. De reden dat wij niet bang zijn voor water zonder hek eromheen is dus ontstaan uit angst waar regelgeving op is gevolgd.

 

Waarom zijn we banger geworden, waar komt de angst vandaan?

Armoede, kindersterfte en criminaliteit zijn wereldwijd afgenomen, democratie, scholing en geletterdheid zijn toegenomen. In vele opzichten leven we in een mooiere, veiligere, schonere wereld dan vroeger. Toch zijn we banger geworden.

 

Mensen kunnen heel moeilijk verwoorden wat angst is. Angst is een van de meest heftige, sterkste emoties die er is. Daarbij is het zoeken van een verklaring heel moeilijk omdat je je nooit volledig kunt inleven in wat een ander voelt.

 

Damiaan probeert toch een soort van verklaring te geven.

 

Er zijn twee aangeboren angsten: de angst voor hard geluid en de angst om te vallen, dat betekent dat alle andere angsten aangeleerd zijn.

 

De meeste mensen worden bang in een donker bos, zelfs als er eigenlijk niets anders is dan dat donkere bos. En dat juist wat angst aanwakkert, omdat er niet iets is, worden veel mensen bang, door die angst worden we waakzaam en alerter. We zoeken iets wat vorm kan geven aan onze angst, omdat die angst duidt op extreem controleverlies en dat is voor veel mensen ontoelaatbaar.

 

Lopende door het bos hoor je een tak kraken, je gaat er naartoe, je bent bang, maar toch ook geinteresseerd. Dan zie je ineens een wolf. Je angst is dan weg en heeft plaats gemaakt voor vrees. Vrees is bang zijn voor iets specifieks. Vrees geneest de angst, omdat je dan je kennis kunt gebruiken. Bijvoorbeeld je kennis over een wolf, deze kan niet vliegen, zal niet in een boom klimmen etc. Omzetting van angst naar vrees is een kunst, we doen dat als individu, maar ook als samenleving.

 

Bijvoorbeeld de Damschreeuwer. Feitelijk was er niets aan de hand, als er iemand zou schreeuwen in het Ajax stadion zou niemand omkijken. In dit geval schreeuwde iemand tijdens de stilte van de dodenherdenking, hij deed verder niets, maar schreeuwde alleen. Mensen raakten in paniek en liepen weg. Dat komt door het verhaal dat we zelf verzinnen. De angst was in dit geval gebaseerd op fictie en conditionering, omdat dit vlak na de aanslag op koningsdag plaatsvond.

 

Als er geen vorm voor angst is, waarvoor zijn we dan zo bang? Angst gaat om niets, angst is altijd angst voor jezelf. Namelijk het feit dat je geconfronteerd wordt met je eigen onvermogen. Het gevoel van controleverlies en het feit dat je je realiseert dat je iets niet zelf in de hand hebt. Daarom verzinnen mensen een verhaal als ze angst hebben, om deze om te kunnen zetten in vrees.

 

Wat mensen kunnen en wat dieren niet kunnen is anticiperen, we kunnen ons inleven, iets voorspellen wat er niet is. Angst is participeren of alles wat zou kunnen gebeuren en hoeft dus helemaal niets met de werkelijkheid te maken te hebben. Hoe beter ik kan voorspellen wat er zal gebeuren, des te zekerder ben ik en groter is mijn controle.

 

Mensen gaan vermijden en controle proberen uit te oefenen als ze bang zijn.

 

Vertrouwen het magische woord om angst te onderdrukken. Leer te vertrouwen op je zelf, maar hoe doe je dat? Je leert niet te vertrouwen op jezelf door te kijken naar wat je kan, je leert op jezelf te vertrouwen door te kijken naar wat je juist niet kan. Je eigen beperkingen kennen maakt dat je kunt vertrouwen op jezelf.

Uitnodiging 4e Amsterdamsche Kringlezing 19 september 2019

De mentale gezondheid van de stad

Lezing door hoogleraar, psychiater en filosoof Damiaan Denys

 

 

Beste leden,

 

We hopen dat jullie allen een goede zomer hebben gehad en dat jullie uitkijken naar de 4e editie van de Amsterdamsche Kringlezing op donderdag 19 september.

 

Na lezingen van Barbara van Beukering, Mathieu Segers en Robbert Dijkgraaf zijn we trots jullie dit jaar te mogen uitnodigen in de prachtige Eggertzaal van De Nieuwe Kerk voor wederom een bijzondere spreker:

 

Damiaan Denys

In 2015 was hij hoofdgast bij Zomergasten en dit jaar zal hij exclusief aan onze leden een lezing houden over “De mentale gezondheid van de stad”, de discussie zal worden begeleid door ons Kringlid Kamran Ullah.

 

Prof. dr. Damiaan Denys (1965) is filosoof en psychiater en als hoogleraar psychiatrie werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam. Hij denkt na over angst, vrije wil, en het leven en de dood. Hij behandelt patiënten met angst  en compulsieve en impulsieve stoornissen, en hij doet onderzoek naar angst en compulsiviteit bij psychiatrische aandoeningen. De Vlaming is bij uitstek een wetenschapper van deze tijd. Hij probeert psychiatrie toegankelijk te maken voor een breed publiek door theatershows, boeken en lezingen.

 

Denys spreekt bij De Amsterdamsche Kring over ‘De mentale gezondheid van de stad’. Vragen als hoe gezond is de stad, hoe moet de stad omgaan met mensen met psychiatrische aandoeningen zullen worden beantwoord. Naast de lezing zal voldoende ruimte zijn om met Denys in gesprek te gaan, onder leiding van Kamran Ullah.

  

Het Amsterdamsche kringdiner

Aansluitend aan de lezing nodigen we jullie uit om samen verder te praten tijdens het Amsterdamsche Kringdiner bij Brasserie De Roode Leeuw, Damrak 94-94.

Zij bieden ons een voorgerecht, diner, 2 glazen wijn en koffie na aan voor Eur 35 per persoon, je ontvangt hiervoor een factuur. Deelname is alleen mogelijk bij voorafgaande aanmelding welke uiterlijk 9 september bij ons binnen moet zijn. Aanmelden voor het Kringdiner kan per mail: info@deamsterdamschekring.nl, vermeld dan meteen of je vegetarisch bent of andere dieetwensen hebt.

We hopen dat jullie er allen weer bij zullen zijn!.

 

 

Programma 19 september 2019

17.30 uur inloop De Nieuwe Kerk, ingang aan de Dam

18.00 uur start lezing Damiaan Denys in de Eggertzaal van De Nieuwe Kerk

19.00 uur borrel voor alle leden in de Eggertzaal

20.00 uur einde

 

20.30 uur aanvang Amsterdamsche Kringdiner

23.00 uur einde programma

 

Aanmelden
Graag ontvangen we je aanmelding voor de lezing en het aansluitende diner (inclusief eventuele dieetwensen):

 

 

Heel graag tot 19 september!

 

Hartelijke groet,
De Amsterdamsche Kring 

 

Cathelijne Broers, voorzitter
Geert Jan ter Linden, voorzitter Programmacommissie

 

Weteringschans 223
1017 XH Amsterdam
tel. 020 – 6 27 89 49
fax: 020- 6 27 03 22
email: info@deamsterdamschekring.nl
www.deamsterdamschekring.nl

 

Reserveer

Er kunnen geen reserveringen meer worden geplaatst voor dit evenement.

Aanwezigen

  • Edo Groenewald
  • Lo Breemer

Reacties: